Truy cập nội dung luôn
Cỡ chữ
“Nuôi dưỡng” hợp tác xã gắn với chuỗi giá trị
18/07/2018

Một trong những “mắt xích” quan trọng giải quyết đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp hiện nay là phát triển các hợp tác xã theo mô hình gắn với chuỗi giá trị. Tuy nhiên, để nuôi dưỡng các hợp tác xã này rất cần sự hỗ trợ chính sách từ Nhà nước về vốn, nguồn nhân lực cho tới hành lang pháp lý. 
​Để có thể giảm chi phí, tăng giá trị gia tăng của sản phẩm, cải thiện lợi thế cạnh tranh… người nông dân cần tham gia vào các HTX gắn với chuỗi giá trị sản xuất theo mục tiêu chung tạo ra giá trị gia tăng tối đa với chi phí thấp nhất có thể. Chỉ khi tham gia vào HTX, người nông dân mới có thể mặc cả giá đầu vào nhằm giảm chi phí sản xuất, cũng như đảm bảo đầu ra.
“Đói” vốn cho phát triển
Theo thống kê, đến nay, Việt Nam có hơn 19.500 HTX, trong đó chủ yếu tập trung vào một số lĩnh vực như nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp, vận tải, tín dụng… Tuy nhiên, hiện chỉ có 1/3 tổng số đơn vị hoạt động có hiệu quả, tức là hơn 6.000 HTX, trong khi hơn 2.600 HTX đã giải thể.
Ông Bùi Nghị, Phó Vụ trưởng Vụ HTX (Bộ KH&ĐT) cho rằng: “Chất lượng, sức sống của HTX đang là vấn đề nan giải cần nhận được sự hỗ trợ và điều kiện thỏa đáng từ các cơ quan chức năng, chính quyền các địa phương”.
Theo Vụ HTX, nguyên nhân là do một số chính sách hỗ trợ được ban hành phân tán, chưa đồng bộ, còn chồng chéo, thiếu nhất quán, khiến HTX khó tiếp cận và thụ hưởng.
Đặc biệt, việc quan tâm, hỗ trợ đối với các HTX mới dừng lại ở chủ trương, chưa có chỉ đạo xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện, không có cơ chế chính sách hỗ trợ, khuyến khích cụ thể cho các HTX trong quá trình thực hiện.
Trong khi đó, một số chính quyền cấp cơ sở do thiếu cập nhật kiến thức, pháp luật HTX, gây trở ngại cho các sáng lập viên, cán bộ HTX khi giao dịch, đăng ký thành lập hoặc thay đổi nội dung đăng ký kinh doanh cho HTX. Dẫn tới, đa số HTX vốn ít, trang thiết bị lạc hậu, quy mô sản xuất nhỏ, chưa xây dựng được chuỗi liên kết, sức cạnh tranh kém.
Đơn cử như HTX Thanh long Thuận Tiến hiện đã xuất khẩu thanh long sang một số thị trường khó tính như Pháp, Hà Lan. Ông Trần Đình Trung, Giám đốc HTX Thanh long Thuận Tiến, chia sẻ, khó khăn lớn nhất của HTX này là muốn phát triển thêm cũng khó, không phải yếu về năng lực mà về tài chính. Do HTX mới thành lập, vốn chủ yếu là nông dân góp nên không đủ kinh phí trang trải nếu mở rộng hoạt động.
Khi đặt vấn đề vì sao HTX không tính chuyện tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước hiện có, ông Trung nói: “Do HTX không có tài sản sở hữu nên không thể thế chấp vay vốn ngân hàng. Vì vậy, nếu nói về chính sách hỗ trợ từ ngày thành lập đến nay, dường như HTX rất khó tiếp cận, chủ yếu nhận hỗ trợ tinh thần khích lệ là chính”.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Phú Hoàng, Chủ tịch Liên minh HTX Bình Thuận, cho biết, mô hình HTX gắn với chuỗi giá trị sau 5 năm thực hiện Luật HTX 2012 là bước chuyển mình đúng hướng nhưng còn một số khó khăn và tồn tại.
Cụ thể, ông Hoàng cho biết, mô hình HTX kiểu cũ vẫn còn tồn đọng trong tư duy, tư tưởng của người dân rất nặng nề. Tiếp đó, khi chuyển qua mô hình hoạt động mới, HTX vẫn khó khăn về vốn, khi hoạt động hỗ trợ đầu vào, đầu ra cần vốn lớn nhưng vốn góp của thành viên còn hạn chế.
“Riêng chính sách hỗ trợ vốn hiện nay là Nghị định 55/2015/NĐ-CP được HTX đánh giá rất tốt nhưng trên thực tế, hầu như các HTX không tiếp cận được. Đồng thời ở Bình Thuận không có quỹ hỗ trợ phát triển HTX cho nên HTX gặp nhiều khó khăn. Điều này rất cần vai trò của Bộ Tài chính trong việc xây dựng cơ chế tham mưu giải quyết những nút thắt này”, ông Hoàng kiến nghị.
Chính sách bó buộc
Không chỉ lo về vốn, các HTX còn lo về chính sách. Tỉnh Bình Thuận có chuỗi giá trị sản phẩm chủ lực là cây thanh long. Nhưng một HTX không đủ điều kiện để ký hợp đồng quốc tế nên cần kết nối nhiều HTX cùng một ngành hàng lại với nhau và phải có vùng sản xuất hàng hóa lớn để cung cấp nguồn hàng đảm bảo xuất khẩu chính ngạch. Tuy nhiên, để hình thành vùng sản xuất quy mô lớn không dễ vì vướng chính sách hạn điền.
Ông Trần Văn Cứng, Chủ tịch Liên minh HTX An Giang, chia sẻ, đối với An Giang, chưa hình thành được vùng sản xuất liền canh để hình thành cánh đồng lớn theo tinh thần Quyết định 62 của Thủ tướng Chính phủ. Vì vậy, thời gian tới, Nhà nước cần nghiên cứu thực hiện như thế nào để thể hiện được vai trò của HTX trong Quyết định 62, đưa khả năng sản xuất của Đồng bằng sông Cửu Long phát triển hơn.
Lo ngại nhiều chính sách đang tạo ra rào cản cho phát triển HTX, ông Nguyễn Hữu Thọ, Phó Trưởng Ban Nghiên cứu Chính sách phát triển kinh tế nông thôn (Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương), thẳng thắn nêu quan điểm: “Tôi thấy Việt Nam đang vào cuộc thúc đẩy HTX theo nhiều cách khác nhau.
Bình Thuận có sự tham gia của tất cả khối đoàn thể, An Giang có sự tham gia của DN nhưng làm như thế nào để có mô hình phát triển HTX Việt Nam tốt hơn trong giai đoạn này?”
“Ví dụ, Hà Lan họ không cần khuôn khổ luật riêng để quản lý HTX, ở Việt Nam lại có luật. Như vậy có quá gò bó, hợp lý không”, ông Thọ đặt vấn đề.
Chia sẻ điều này, chuyên gia của Liên đoàn HTX Raiffeisen CHLB Đức (DGRV) đánh giá: “Việt Nam có luật tốt nhưng cần sửa đổi thích ứng hơn. Nói chung, luật hỗ trợ phát triển HTX tốt nhưng quá trình thực hiện, hiệu lực thực thi không được tốt lắm. Vì vậy, cần có niềm tin và niềm tin ở đây chính là sự minh bạch”.
“Việt Nam vẫn nói, bình đẳng giữa DN nhà nước và DN tư nhân. HTX là DN tư nhân, nếu chúng ta cứ vẫn phân biệt khu vực tư nhân, khu vực nhà nước, HTX không phát triển được. Vì vậy, cần có kế hoạch phát triển HTX đến năm 2020 ở các tỉnh, thành trong cả nước trên tinh thần càng nhiều HTX càng tốt nhưng đảm bảo phát triển bền vững, thành công”, chuyên gia của DGRV nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, làm sao để các HTX thể hiện vai trò ngày càng cao hơn trong việc tạo mối liên kết ngang giữa người nông dân với người nông dân. Thực chất, người nông dân hay làm việc theo sở thích, họ thích trồng giống lúa nào là họ trồng lúa đó, trong khi DN quy hoạch các vùng sản xuất. Do đó, để nâng cao năng lực người nông dân cần tạo mối liên kết ngang giữa nông dân và nông dân.
Đồng thời tạo mối liên kết dọc bền chặt hơn giữa DN với người nông dân. Để mối liên kết này tốt hơn, phải thể hiện tính lâu dài, hữu cơ giữa DN và người nông dân.
Ngoài ra, một vấn đề mà các HTX hiện nay lo ngại là thiếu nhân lực quản trị cao. Vai trò của cán bộ quản lý HTX là các hộ nông dân rất mờ nhạt. Trong giai đoạn đầu, khi HTX mới thành lập, cách thức điều hành như vậy có thể phù hợp. Nhưng nếu không đào tạo, hướng dẫn, chuyển giao công việc dần cho cán bộ quản lý HTX là hộ nông dân, để HTX luôn phụ thuộc vào DN và khi DN không tham gia, không liên kết với HTX nữa, HTX khó có vai trò độc lập tự chủ.

______________

Ông Bùi Nghị - Phó Vụ trưởng Vụ HTX (Bộ KH&ĐT)
Mỗi HTX cần cải thiện sức cạnh tranh, chủ động trong huy động và sử dụng các nguồn lực tổng hợp, nhấn mạnh vai trò của việc áp dụng công nghệ tiên tiến cũng như nâng cao hiệu quả quản trị kết hợp với hoạt động xây dựng thương hiệu, tiếp thị và xúc tiến thương mại.
Ông Trần Văn Cứng - Chủ tịch Liên minh HTX An Giang
An Giang vướng một số vấn đề về thỏa thuận giá cả sản phẩm lúa hàng hóa tới cuối mùa vụ đối với người nông dân và các DN. Trong khi DN mong đợi có nhiều lợi nhuận, còn người nông dân một nắng hai sương làm ra hạt thóc rất khó khăn cũng muốn bán được giá. Như vậy, rất khó gặp được nhau, ở đây cần tới vai trò HTX là trung gian để người nông dân và DN có mối liên kết, thỏa thuận được giá, cùng nhau chia sẻ lợi ích của mình. Làm được điều này mới có được tính bền chặt và lâu dài.
Ông Nguyễn Phú Hoàng - Chủ tịch Liên minh HTX Bình Thuận
Chuỗi giá trị giúp các HTX đoàn kết, trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ, giám sát với nhau. Thực hiện chuỗi giá trị, tạo được ổn định trong chuỗi sản xuất của người nông dân từ đầu vào đến đầu ra, sản xuất an toàn, phát triển sản phẩm lợi thế của tỉnh.

Lê Thúy
TBKD

Cỡ chữ
Tương phản
Đánh giá bài viết(0/5)

Thông báo Thông báo

Văn bản mới Văn bản mới

Quản lý tài sản hình thành từ thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ sử dụng vốn nhà nước Quán triệt quan điểm đại hội XII của Đảng về phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững Phát triển HTX phải được đặc biệt coi trọng “Nuôi dưỡng” hợp tác xã gắn với chuỗi giá trị Không để các hợp tác xã tồn tại hình thức HTX trong xây dựng nông thôn mới và tái cơ cấu nông nghiệp Gỡ rào cản chính sách để phát triển hợp tác xã (Kỳ 1) Hoàn thiện hành lang pháp lý cho các quỹ HTX địa phương Phát triển hợp tác xã ở nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh Hợp tác xã nông nghiệp Đông Thắng - Liên kết để cùng thắng Tập huấn Luật Hợp tác xã năm 2012 Vai trò của công tác bồi dưỡng cán bộ quản lý hợp tác xã Nâng cao năng lực các hợp tác xã trồng lúa Nhiều hợp tác xã vẫn đang trong tình trạng "bình mới, rượu cũ" HTX trong xây dựng nông thôn mới và tái cơ cấu nông nghiệp Gỡ rào cản chính sách để phát triển hợp tác xã (Kỳ 1) Chính sách hỗ trợ HTX vẫn còn thiếu Thủ tướng: HTX kiểu mới không phải ép bà con vào "đánh trống ghi tên" Phát triển hợp tác xã ở nước ta theo tư tưởng Hồ Chí Minh Xuất hiện những hợp tác xã kiểu mới DGRV với những nỗ lực đưa công tác kiểm toán HTX HTX trong thực hiện chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới Nam Bộ cần phát triển doanh nghiệp trong HTX “HTX đảm bảo không ai bị bỏ rơi” Liên minh HTX và Trung ương Hội Nông dân Việt Nam: Liên kết chắp cánh cho kinh tế hợp tác Đối thoại tháo gỡ khó khăn cho các đơn vị kinh tế hợp tác Tín hiệu vui trên vùng chuyên canh sò huyết trên biển Gò Công HTX Rau an toàn Gò Công - khẳng định thương hiệu HTX Quang Minh (Tiền Giang): “Biến” bẹ chuối thành... USD Đường đến thương hiệu của các HTX ở Tiền Giang Ngành Công Thương đẩy mạnh triển khai thi hành Luật Hợp tác xã 2012 Thí điểm mô hình HTX kiểu mới tại ĐBSCL: Lời giải cho bài toán cây ăn quả Tổng kết năm cao điểm truyền thông HTX: Tôn vinh HTX và tác phẩm HTX kiểu mới xuất sắc Ký kết nghị quyết liên tịch tiếp tục đổi mới, phát triển KTHT trong nông nghiệp giai đoạn 2016-2020 Tạo đột phá trong xây dựng HTX kiểu mới Tiềm ẩn rủi ro cánh đồng lớn Tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp Mô hình nào cho HTX cung ứng RAT? HTX trong xây dựng cánh đồng lớn Hội Liên hiệp Phụ nữ: Phát triển kinh tế tập thể Vai trò của HTX nông nghiệp ​trong nền kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế Liên minh Hợp tác xã tỉnh Tiền Giang - 25 năm thành lập